حسين صفوی

دو هفته قبل بود که مقتدا صدر در پی دعوت مقامات رسمی عربستان سعودی به این کشور سفر کرد. این سفر در حالی انجام شد که «محمد بن‌سلمان» در غیاب پادشاه عربستان که  در مراکش به سر می‌برد تمامی اختیارات وی را در دست داشت.

زمانی که خبر سفر «مقتدا صدر» به عربستان و دیدارش با ولیعهد و سایر مقامات عربستان سعودی منتشر شد، کمتر کسی فکر میکرد که وی پس از بازگشت به بغداد حرف‌های تندی در مورد بسیج مردمی و ادغام در ارتش عراق، اشتباهات متقابل دو کشور(عراق و عربستان) در سیاست‌هایشان را بر زبان آورد ویا از عربستان بعنوان «پدر صلح منطقه» نام ببرد و یا در کمتر از دو هفته، به دیگر کشورهای تحت حمایت عربستان مانند امارات و مصر سفر کند.

سفر مقتدی صدر به عربستان البته در سطح منطقه اي بازتاب گسترده ای بهمراه داشت که بخشی دلیل این سفر را نوع نگرش صدر، بخشی دیگر آن را دلیل نوپا بودن ولیعهد جدید در عربستان و بخشی هم دلیل آن را آشفتگي سیاسی در منطقه ناشی از تنش‌ میان جمهوری اسلامی ایران با عربستان عنوان مي کنند و نشانه چرخش سیاست در منطقه علیه جمهوری اسلامی ایران و بنفع منطقه عربی و در رأس آن عربستان سعودی مي پندارند.

در این مطلب تلاش بر این است که در کوتاهترین شکل، تحولات اخیر را مورد ارزیابی قرار بدهیم تا دریابیم سفرهای اخیر صدر و مواضع وی دارای چه سمت و سویی بوده و چه مسیری را نشانه میرود.

  • قطعاً با نگاهی غیر جانبدارانه، میتوان جریان صدر را جریانی با برخورداری از پایگاه نسبتا وسیع داخلی در عراق دانست که تاکنون کمتر تحت نفوذ قدرتهای بین المللی و منطقه ای فعال در عراق بوده و از اینرو پایگاه داخلی این جریان به او اجازه فعالیت نسبتا مستقل تری به نسبت دیگر جریانات داده است.
  • سفر مقتدا صدر به عربستان نیز در حالی صورت گرفت که مهمترین وقایع دو کشور( عراق و عربستان) طی یکسال اخیر نشان از نزدیکتر و گسترده تر شدن روابط میان آنها داشت و شاهد شکل گیری جبهه بندی جدید منطقه ای هستیم.
  • در سال ۲۰۱۶، عربستان سعودی پس از تقریباٌ ۲۵ سال سفارت خود در بغداد را بازگشایی کرد.
  • پس از آن عادل الجبیر وزیرخارجه عربستان در ابتدای سال ۲۰۱۷ به بغداد سفر کرد و با حیدرالعبادی و مقامات عراقی دیدار کرد.
  • سپس العبادی در ماههای اخیر به عربستان سفر کرد و مورد استقبال پادشاهی سعودی و ولیعهد عربستان قرار گرفت.
  • سفر رئیس ستاد ارتش عربستان به عراق و توافقی که در رابطه با دایرکردن یک مرکز تبادل اطلاعاتی- امنیتی در مرز مشترک عراق و عربستان( در جاییکه نیروهای بسیج مردمی عراق حضور دارند) نیز خالی از غرض و اهمیت برای ما نبود.
  • سفر قاسم الاعرجی وزیر کشور عراق به عربستان نیز از تحولات کم سابقه بین روابط دو کشور محسوب میشود.
  • انتشار اخباری مبنی بر سفر احتمالی عمار حکیم به عربستان که اخیرا و علیرغم مخالفت صریح نظام از جریان مجلس اعلای انقلاب اسلامی جدا و حزب حکمت ملي را بنیان گذاشت، ولو حتی در حد حرف هم باشد، پیامهای خاص خودش را برای ما دارد.

حالا سفر مقتدی صدر- رهبر گروه جیش المهدی که در طول جنگی که با آمریکا در عراق داشت و مورد حمایت بی چون و چرای جمهوری اسلامی ایران بود و یا در زمانی که طرفهای مشخصی قصد حذف فیزیکی وی را داشتند، در خاک ایران پناه داده شد- را هم به عربستان بعنوان نقطه مقابل جمهوری اسلامی در منطقه اضافه کنیم. براستی سفرهای اخیر مقتدی صدر که دفتر جریان صدر آنرا «آغاز روابط مثبت» میان عراق و عربستان و پایانی بر «اختلافات طایفه‌ای» در میان کشورهای عربی  توصیف کرد، چه چیزی را نشانه گرفته؟ با نگاهی خلاصه به موضعگیری های اخیر صدر، میتوان این نتیجه را گرفت که قطعا نزدیکی صدر به عربستان و محور ضد شیعی و ضد ایرانی، در راستای سیاست جدید عراق و مشخصا کشورهای عربی به سردمداری عربستان سعودی است و این در حالیست که جمهوری اسلامی ایران طی این سالیان هزینه های هنگفتی از سرداران و مدافعان حرم مانند تقوی ها و همدانی ها و … در عراق و سوریه پرداخت کرده که بنظر میرسد با شکل گیری این تحولات، ما هم باید متناسب با این تغییر سیاست، گزینه ها و سیاست های جدیدی را روی میز گذاشته و بازنگری کنیم.

 به گزیده ای از موضعگیریهای صدر اشاره میکنیم تا تصوير  روشن تري بدست آوريم:

  • صدر اخیرا از مشارکت گروه‌های شبه نظامی شیعی در سوریه انتقاد جدی کرده و حمایت از بشار اسد را تصمیمی نادرست خوانده و از طرفی نیز فعالیت گروه نظامی وابسته به خودش “سرایا السلام” در سوریه ممانعت بعمل آورده بود.
  • صدر همچنین خواهان انحلال نیروهای حشد الشعبی پس از نابودی کامل داعش در عراق بوده که دقیقاً نقطه مقابل دیدگاه جمهوری اسلامی و رهبری است که در دیدار با حیدر عبادی در ماه گذشته تأکید کرد که حشد الشعبی همچنان به شکل نیروهایی مستقل از ارتش فعالیت کند.

در پايان بايد گفت پیام صدر بعد از سفر به عربستان که ریاض را به منزله “پدر صلح منطقه” عنوان کرده مقدار نزدیکی و چرخش وی به سمت جبهه بندی جدید را نشان میدهد. وی پس از بازگشت به عراق صراحتا اعلام کرد که همراه با ولیعهد عربستان چند پرونده منطقه از جمله یمن، بحرین، سوریه، قدس و روابط ایران – عربستان و نیز روابط بین بغداد و ریاض را بررسی کرده و متوجه دیدگاه‌های نزدیکش و بن سلمان شده است.گذر ايام مشخص خواهد کرد که پشت پرده چنين تعاملاتي چيست.

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here