حسام محمدی

هفته گذشته وزیران امور خارجه ایران و آمریکا برای نخستین بار در چارچوب کمیسیون مشترک برجام در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد دیدار و گفتگو کردند.این دیدار در حالی انجام شده که گمانه زنی ها در مورد خروج احتمالی آمریکا از توافق هسته ای بالا گرفته است.

ركس تیلرسون وزیر امور خارجه آمریکا به مزاح گفته بود که “او و همتای ایرانی اش به طرف هم لنگه کفش پرتاب نکردند و سر هم داد نکشیدند…هرچند اختلافات دو طرف بر سر برجام به قوت خود باقی است…”

اینكه اختلافات تا چه حد عمیق است دیگر نیازی به تحلیل و تفسیر ندارد چرا كه روزانه شاهد فرجام ناخوشایندی برای برجام هستیم. این امر قابل پیش بینی است و باید گفت كه كل تصمیم گیران نظام باید برای هر سناریویی آمادگی لازم را داشته باشند.

پیشتر فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پی نشست کمیسیون نظارت بر اجرای برجام گفت ”برجام فقط شامل فعالیت های هسته ای ایران می شود و حل و فصل مسایل دیگر باید در چارچوب دیگری صورت گیرد و همه می دانند که ایالات متحده در حال بازبینی سیاست خودش در قبال ایران است اما مساله خارج از بحث توافق هسته ای است. توافق هسته ای نتیجه بخش بوده و جامعه بین المللی نمی تواند توافق هسته ای که موثر بوده است را برهم بزند. این توافق به یک کشور تعلق ندارد بلکه در قطعنامه شورای امنیت مندرج است و به جامعه بین المللی تعلق دارد.”

با این رویكرد خانم موگرینی حداقل می توان دل خوش كرد كه اتحادیه اروپا بر سر قول و قرارهایش باقی می ماند اما كسی تضمین نداده كه اروپایی ها ایران را به آمریكا ترجیح دهند. چرا كه تجربه سالهای گذشته را داریم كه كشورهای اروپایی زیر فشار سیاسی و تهدیدهای مضاعف اقتصادی آمریكا كمر خم می كنند و رضایت به همكاری می دهند. لذا آنجاست كه دیگر نباید حساب بیش از اندازه روی این سخنان خانم موگرینی باز كنیم.

ضمن اینكه روز چهارشنبه امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه در تلاشی برای رفع نگرانی های آمریکا در مورد برجام خواستار گسترش توافق اتمی میان ایران و قدرت ها شد. وی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفت: “ما باید توافق ۲۰۱۵ را نگه داریم چون توافق خوبی با نظارت قوی بر شرایط جاری بود و باید دو یا سه رکن به آن اضافه کنیم.”

آقای مکرون گفت این تدابیر باید شامل “یکی برای کنترل بهتر فعالیت های موشکی و بالستیک ایران باشد” و دیگری تمدید توافق ورای ۲۰۲۵ باشد زمانی که به تدریج از محدودیت های غنی سازی در ایران کاسته می شود.

به گفته او یک رکن سوم می تواند شامل “بحث باز با ایران درباره اوضاع جاری در منطقه باشد.”

مواردی که آقای مکرون به آنها اشاره کرده همان نگرانی هایی است که دولت ترامپ مطرح کرده است و می گوید در صورت عدم دستکاری توافق ممکن است از آن خارج شود.

در جریان مذاکرات برای رسیدن به برجام گزارش می شد که دولت وقت فرانسه مواضعی سخت برای گرفتن امتیاز بیشتر از ایران اتخاذ کرده بود اما رهبران کنونی فرانسه بارها از توافق به دست آمده میان ایران و گروه پنج به علاوه یک (فرانسه, آمریکا, بریتانیا, روسیه, چین و آلمان) دفاع کرده اند. اما این مواضع اخیر ماكرون نشان می دهد كه پازل پیچیده ای برای برجام چیده شده است. در این پازل فرانسه هم راستا با آمریكا خواهان گسترش برجام است. یعنی از حوزه هسته ای به حوزه موشكی و منطقه ای.

 بنابراین خوبست كه دست اندركاران برجام و تیم آقای ظریف این نكته را مدنظر قرار بدهند كه ركن های كه آقای ماكرون به آن اشاره دارد ، مشخصا در راستای گشودن مجدد بحث های برجام 2 و 3 خواهد بود. اینكه ما تا كجا بتوانیم حریف را از خواسته خود عقب بنشانیم ، مشروط به مواضع صحیح و سفت و قرصی در داخل دارد. یعنی باید حداقل وحدت را میان مسئولین مشاهده كنیم. اما متأسفانه همین حالا كه بحث برجام داغ شده ، در كشور نیز چند صدایی به گوش می رسد.

الان اما وقت آن نیست كه یكدیگر را به قصور و كم كاری متهم كنیم. وقت آنست كه یك صدا برای نجات برجام و بیرون كشیدن نظام از این مخمصمه دست در دست هم نهاده و برای هر سناریویی اقدامات لازم را پیش بینی كنیم.

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here