سعید ایزدی

ناظران و تحلیلگران سیاسی بر این اعتقادند که سفر ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان که نخستین سفر پادشاهی عربستان به روسیه است، می تواند بیانگر ابعاد جدید و عمیقی از روابط دو کشور باشد که آثار آن کل خاورمیانه را در آینده ای نزدیک تحت الشعاع خود قرار دهد. اگر چه که  بحث بر سر دیدگاه کلی صلح و همچنین تقویت روابط دو جانبه از جمله محورهای این دیدار بوده ، اما باید توجه داشت که این دیدار در این برهه زمانی پیام خاص خود را دارد.

برخی خبرگزاری ها اعلام کردند که پادشاه عربستان سفر خود را به مسکو در یک روز تاریخی و مهم برنامه ریزی کرده است، روز 5 اکتبر که روز تولد ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه است که در این روز 65 ساله می شود.

از طرف دیگر اهمیت این سفر در اینست که می تواند پایان یافتن جنگ در سوریه را نوید دهد و  بسیاری از پرونده های مورد اختلاف این دو کشور در منطقه حل و فصل شود.روسیه و عربستان سعودی در پرونده سوریه در دو جبهه کاملا مختلف بودند، اما اکنون تلاش می کنند به این وضعیت پایان دهند. نتیجه جنگ تقریبا 7 ساله سوریه ، نشان داده است که مواضع کشورها را نباید سفید و سیاه دید. اساسا سیاست خارجی بازی صفر و یک نیست. هر کشور بر مبنای منافع روز خود تصمیم و دست به عمل می زند و در مواضع تعدیل هایی را می پذیرد.

فراموش نباید کرد که پای روسیه زمانی در سوریه باز شد که جمهوری اسلامی محرک اصلی آن بود و هم اکنون این کشور در سوریه نقش جدی ایفا می کند. با اینکه هزینه های کلان جانی و مالی را نیز جمهوری اسلامی و حزب الله لبنان و نیروهای حشد الشعبی عراقی تقبل کردند ، اما کارزار جنگ نظامی نشان داد که روس ها در زمین خوب بازی کردند و البته این ایرادی است که برخی چهر های داخلی به سیاست خارجی جمهوری اسلامی وارد دانستند که ما نتوانستیم از جنگ سوریه ، برد کلانی داشته باشیم و هزینه آن بسا بیشتر بود.

البته باید توجه داشت که  بحران هایی که در منطقه و خاورمیانه موجود است ، الزاما توسط یک کشور تعیین تکلیف نمی شود و به سادگی به سرانجام مسالمت آمیز نخواهد رسید. به بیان دیگر ، این زمین چند بازی کن دارد که هر یک سهمی قابل توجه در آن دارند و عربستان نیز یکی از آنهاست.

هر چند که سفر ملک سلمان به روسیه از چند ماه پیش برنامه ریزی شده بود اما آن چه بیش از همه در آن اهمیت دارد، تقویت روابط دو جانبه و بحث بر سر پرونده سوریه است. هم اکنون روابط میان دو کشور چندان قوی و مثبت نیست، و این در حالی که روسیه حضوری قدرتمند در خاورمیانه دارد. برای همین عربستان سعودی می خواهد روسیه تنها کشوری نباشد که برای تحقق صلح و حل بحران ها نقش آفرینی کند و احتمالا خواهان گرفتن نقش های مکملی در سوریه می باشد.

وجه مشترک مواضع عربستان و سوریه درمورد حفظ تمامیت و وحدت اراضی سوریه است، و همچنین تحقق صلح بر اساس کنفرانس ژنو 1 مورد تأیید دو کشور است و این می تواند موضوعی باشد که جمهوری اسلامی نیز در این بازی وارد میدان شده و با تعدیل برخی مواضع بتواند باب تعامل با عربستان را در بستر همکاری با روس ها بگشاید.

از طرف دیگر موضوع توافقنامه اقتصادی و تجاری یکی از موارد مهم در مذاکرات عربستان و روسیه است که می تواند در آینده روابط میان این دو کشور تأثیر به سزایی داشته باشد بویژه آنکه اگر عربستان بنا بر برخی گزارشات ، موضوع انرژی صلح آمیز هسته ای و احداث نیروگاه های اتمی را مطرح کند ، این روابط قطعا به سطح استراتژیک گرایش پیدا می کند. نیک می دانیم که عربستان هم اکنون درگیر رایزنی با برخی کشورهاست که بتواند تولید برق کشور را با نیروگاه های هسته ای حل و فصل کند و بهمین خاطر نیم نگاهی به شرکت های روسی نیز خواهد داشت.

در پایان باید گفت که سفر تاریخی ملک سلمان به روسیه ، می تواند برای ما فرصتی جهت بازنگری در برخی سیاست هایمان در کشورهای همجوار باشد تا از این رهگذر به منافع درازمدت بیاندیشیم و از در تعامل سیاست منطقه گرایی را تحکیم بخشیم.

 

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here