شامگاه بیست و یکم آبان ماه خبری در فضای مجازی و رسانه های عمومی منتشر شد که شوک ناشی از آن، همه مردم را در سراسر كشور برانگیخت: زلزله ای به بزرگی هفت و سه دهم ریشتر حوالی مرز ایران و عراق را لرزاند که بیشترین تلفات آن در استان کرمانشاه بود.

این خبر به سرعت دست به دست شد و نگرانی مردم و مسئولین مختلف را در پی داشت و بلافاصله نهادهای مختلف از جمله هلال احمر روانه کرمانشاه شدند تا به زلزله زدگان خدمت رسانی کنند. ساعاتی بعد پیامی از سوی رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد که سپاه، ارتش و همگان را به خدمت رسانی فوری و همه جانبه به مردم فرا خوانده بود.

طبق شنیده ها در ساعات اولیه این حادثه مرگبار مردم در خیابان ها سرگردان بودند و تاریکی و سرما نیز بر وحشتشان افزوده بود و به معنای واقعی رها شده بودند تا اینکه نهادهای خدمت رسان خودشان را به مناطق زلزله زده رساندند. اما این پایان آلام زلزله زدگان نبود چرا که نه نهادهای دولتی و نه نظامی و هلال احمر و … آمادگی چنین بحرانی را در کشور نداشتند و مردم در سرمای شدید و بدون پتو و حتی مواد غذایی به سر می بردند.

کار به جایی رسید که نهادهای دولتی و شبه دولتی دست به دامان مردم شدند و از مردم خواستند اقلام ضروری مورد نیاز زلزله زدگان را تامین و به مراکز جمع آوری تحویل دهند.

جالب توجه است که اسماعیل نجار ، رئیس ستاد بحران کشور چندی قبل در روز ملی مبارزه با بلایای طبیعی گفته بود که هرچند امکان پیش بینی زمین لرزه وجود ندارد،اما با توجه به تجربیات به دست آمده میتوان از تلفات آن جلوگیری کرد.

اما شدت تلفات و آمار جانباختگان و مجروحان زلزله کرمانشاه نشان می دهد كه مسئولین، در صحبت کردن و شعار دادن مهارت خاصی به دست آورده اند . تاکنون تعداد فوتی های این زلزله به  ۵۷۴ نفر رسیده و همچنین ۹٬۳۸۸ نفر نیز زخمی و حدود ۷۰٬۰۰۰ نفر بی‌خانمان شده اند که البته در ادامه، به دلایل این میزان از شدت  تلفات اشاره خواهد شد.

حال اولین نکته ای که پس از چندروز از رخداد این حادثه به چشم میخورد ناهماهنگی در ارسال کمک ها به مناطق زلزله زده است به صورتی که در این میان هرکس کار خودش را انجام میدهد و وحدتی برای خدمت رسانی به زلزله زدگان وجود ندارد. در گوشه و کنار کشور شاهد این هستیم که برای زلزله زدگان کمک های مردمی جمع آوری می شود،اما هماهنگی بر سر اینکه نهاد واحدی متولی رساندن این کمک ها بشود ، وجود ندارد. به صورتی که شاهدیم ترافیکی که بر اثر روانه شدن افراد مختلف و ماشین های حامل کمک های مردمی در جاده های کرمانشاه به وجود آورده است مانع امداد رسانی آمبولانس ها شده است!

شنیده ها حاکی از آن است که بسیاری از اقلام کمکی مثل نان و مواد غذایی به دلیل نبود امکانات نگهدارنده مثل یخچال فاسد شده و به دور ریخته می شوند! و البته آمار دقیق هم از نیازمندی های مردم زلزله زده اعلام نمیشود تا مردم به تناسب آن کمک های خود را ارسال کنند و برخی نیازها مثل نیازهای بهداشتی هم نادیده گرفته می شود.

در این باره، عباس گودرزی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، که  اخیرا به نمایندگی از این کمیسیون به مناطق زلزله زده کرمانشاه سفر کرده بود با اشاره به اینکه وضعیت امدادرسانی به مناطق زلزله زده مانند زلزله بروجرد درسال ۸۵ و زلزله بم درسال ۸۲ است، افزود که کیفیت خدمات رسانی به زلزله زدگان و مدیریت بحران در این سال ها« رشد نداشته» است.

این نماینده مجلس تاکید کرد که« توزیع امکانات با برنامه و هماهنگ انجام نشده » و درباره توزیع چادر و پتو «مشکلات جدی» وجود داشته است.

حال جدای از بحث های ضعف در خدمات رسانی که تبدیل به عرصه ای برای رقابت، میان نهادهای مختلف شده است و هرکدام روزانه و حتی ساعتی بیلان کاری خود را در رسانه های مختلف و فضای مجازی منتشر می کنند، نکته قابل توجهی که به چشم میخورد شدت تلفات تعجب بر انگیز این حادثه است.

بر اساس گفته مهدیانی  معاون بنیاد مسکن در این زلزله در استان کرمانشاه ۱۲ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی به صورت ۱۰۰ درصد تخریب شد و ۱۵ هزار واحد مسکونی نیازمند تعمیر هستند و برخی از روستاها تا ۱۰۰ درصد تخریب شده است.  همچنین بر اساس برخی خبرها حدود ۱۵۰۰ واحد تولیدی و خدماتی دراین استان تخریب شده است.

این شدت از تخریب تعجب بر انگیز بوده و نشانگر چند نکته اساسی میباشد، از جمله قصور و کم کاری در نوسازی و مستحکم سازی مساکن روستایی و عدم نظارت کافی در احداث ساختمان ها و منازل مسکونی.

 

پس از زلزله بم که در سال 82 و با شدت 6.6 ریشتر رخ داد و بم را باخاک یکسان کرد، لزوم اقدامی جدی برای نظارت بیشتر در احداث ساختمان ها و همچنین نوسازی مساکن روستایی در کشور احساس شد، اما متاسفانه طی این سال ها یا اقدامی صورت نگرفته است و یا اگر گرفته است روندی لاک پشتی داشته است.

 

نظارت بر احداث ساختمان ها نیز در سال های اخیر به شدت ضعیف بوده است و حتی صحبت از انتخاب مهندس ناظر توسط پیمانکار به میان آمده بود که بسیار مورد اعتراض قرار گرفت.

برای نمونه در همین استان کرمانشاه دو بیمارستان تازه احداث شده به صورت کامل تخریب شدند، در صورتی که ساختمان بیمارستانی که متعلق به دوران قبل از انقلاب بود آسیب چندانی ندیده است.

در همین زمینه حشمت الله فلاحت ‌پیشه نماینده اسلام‌آباد غرب در مجلس شورای اسلامی از صدور حکم بازداشت برای پیمانکار بیمارستان نوساز تخریب‌شده در اسلام‌آباد غرب خبر داد و گفت: با توجه به اینکه بیمارستان تخریب شده در اسلا‌م‌آباد غرب به تازگی ساخته و افتتاح شده بود، شاهد بودیم که این بیمارستان در پی وقوع زلزله تخریب شد و این در حالی بود که بیمارستان امام خمینی با وجود قدمتی چندین دهه‌ای خسارتی جدی به خود ندید.

پیمانکار بیمارستان نوساز سرپل ذهاب نیز دستگیر شده و با قید وثیقه و به شرط بازسازی اصولی این بیمارستان آزاد شده است.

این مسئله نشان میدهد، مسئولان مربوطه در امور ساخت و ساز، اعم از شهرداری و نظام مهندسی و … که همگی باید بر روند احداث یک بنا نظارت داشته باشند، کار خود را انجام نداده اند! در غیر این صورت پیمانکاران این دو بیمارستان و یا دیگر ساختمان های تخریب شده کار ساخت و ساز را اصولی و ایمن پیش می بردند.

پس اینجا،فسادی سیستماتیك به چشم می آید که در بقیه نقاط ایران نیز در حال انجام است و برای نمونه در ماجرای پلاسکو در تهران و کم کاری ناظران یک چشمه از آن را دیدیم و معلوم نیست كه اگر با همین دست فرمان به جلو برویم در حوادث طبیعی آتی با چه مشکلات دیگری مواجه خواهیم بود. لذا لزوم اصلاح قوانین نظام مهندسی و ساخت و ساز و جدیت در اجرای آنها امروزه به شدت حس می شود که اگر در کرمانشاه نیز انجام شده بود شاهد این حجم از تخریب نبودیم.

نکته قابل توجه دیگر این است که کمک به زلزله زدگان فقط به همین ایام و اسکان موقت ختم نشود و کمک به آسیب دیدگان زلزله غرب کشور برای بازسازی و یا احداث منازل مسکونی خودشان پس از خوابیدن جنجال های رسانه ای به شدت مورد نیاز است که عزم جدی دولت و نهادهای مربوطه را می طلبد.

دولت برای احداث 4500 واحد مسکونی شهری، به‌ازای هر واحد، مبلغ 6 میلیون تومان کمک بلاعوض و تا سقف 35 میلیون تومان، تسهیلات با سود 5 درصد اختصاص داده است. همچنین  کمک­‌های بلاعوض دیگری شامل کمک جهت مرمت و تعمیر 15 هزار واحد مسکونی شهری و روستایی و واحدهای تجاری به‌ازای هر واحد 2 میلیون تومان و کمک جهت تأمین لوازم خانگی به تعداد 15 هزار و 500 واحد مسکونی به‌ازای هر واحد 2 میلیون تومان از دیگر مصوبات هیئت دولت در کمک به زلزله زدگان میباشد.

در پایان باید تاكید كرد که این میزان تسهیلاتی که دولت برای بازسازی خانه های آسیب دیده و احداث خانه در نظر گرفته بسیار کم است، آن هم برای کسی که یک شبه کل زندگی اش در یک فاجعه طبیعی بر باد رفته است. جالب است که دولت در دادن وام 35 میلیونی برای احداث خانه های مسکونی زلزله زدگان، گرفتن سود 5 درصدی را نیز فراموش نکرده است. به همه اینها باید لزوم باقی ماندن دولت هابر سر قول ها و تعهدات داده شده برای همین میزان كمك ای حداقل به زلزله زدگان را نیز اضافه نمود.

 

گزارش از شاهین شکوهی

 

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here