حادثه نفت کش سانچی که خبر مهم روزهای گذشته بود همچنان پر از ابهام و سوالات بی جواب است. این کشتی که حامل ۱۳۶ هزار تن (۹۶۴ هزار بشکه) میعانات گازی و نفت خام سبک از ایران به مقصد کره جنوبی بود, عصر شنبه ۱۶ دی ماه (۶ ژانویه) در ساعت بیست شب به وقت محلی پس از برخورد با کشتی باری چینی «کریستال» که از آمریکا رهسپار گوانگ دونگ در چین بود, دچار آتش سوزی شد.

سانچی با پرچم پاناما حرکت می کرد, تحت مالکیت شرکت ایرانی «برایت شیپینگ» و در اجاره یک شرکت کره ای بود. نفت کش سانچی در هشتمین روز پس از سانحه, عصر یکشنبه ۲۴ دی ماه (۱۴ ژانویه) در دریای شرق چین و در منطقه انحصاری اقتصادی ژاپن غرق شد. هر ۳۲ سرنشین این کشتی که ۲ نفر از آنان اتباع بنگلادش و باقی ایرانی بودند در این حادثه جان باختند.

با گذشت نزدیک به دو هفته از وقوع این حادثه و با پخش اطلاعات متناقض, سوال های بسیاری در اذهان شهروندان ایران شکل گرفته است. در جستجو برای یافتن پاسخ این سوالات با مهندس حسن رستمیان, کارشناس ناوبری, ایمنی و محیط زیست گفتگو کردیم.

آیا در نجات خدمه سانچی اهمال شد؟ مهندس رستمیان در پاسخ به این سوال می گوید «به طور مرسوم در هر شیفت کاری حدود دو سوم خدمه کشتی در پست های خود مشغول کار هستند. بنابراین از ۳۲ نفر افراد حاضر در کشتی در لحظه حادثه احتمالا حدود ۲۰ نفر در مکان های مختلف مشغول به کار بوده و در نتیجه حداقل چند نفر نیز بر روی عرشه حضور داشته اند. به نظر می رسد که اعضای سانچی احتمالا متوجه نزدیک شدن کشتی چینی شده و حتی به این کشتی اخطار داده اند اما ممکن است به علت سهل انگاری کشتی باربری چینی و کمبود زمان در تغییر مسیر این تصادف رخ داده است.

هنگام وقوع چنین حوادثی, بهترین راه برای نجات و حفظ جان افراد حاضر در کشتی استفاده از قایق های امدادی است که در مکان های مختلف کشتی وجود دارند. کشتی های تانکردار معمولا به این صورت طراحی می شوند که تانکر در قسمت جلو کشتی قرار دارد و موتورخانه و اتاق های استراحت کارکنان در عقب کشتی است. اینکه چرا کارکنان به سمت عقب کشتی فرار نکرده و با قایق های امدادی خود را نجات نداده اند مشخص نیست. ممکن است به دلیل احساس مسئولیت از ترک کشتی سرباز زده اند یا به نحوی غافلگیر شده اند که فرصت فرار و نجات را پیدا نکرده اند. احتمال اینکه در وقوع حادثه افراد در موتورخانه پناه بگیرند هم دور از ذهن نیست چرا که موتورخانه ها دارای دیواره های فلزی با قطری نزدیک به دو متر هستند و محل امنی محسوب می شوند.»

آیا چین در مهار و اطفای آتش سوزی و نجات جان خدمه سانچی کوتاهی کرد؟ «اطفای آتش سوزی ناشی از تحریق میعانات گازی و نفت خام سبک با آب اصولا اشتباه است به این علت که آب چگالی بزرگتری از این مواد دارد و با ورود آب به تانکر این محصولات پتروشیمی روی آب قرار می گیرند و نتیجتا آتش سوزی نه تنها مهار نمی شود بلکه ممکن است گسترده تر گردد. بهترین راه خاموش کردن این قبیل آتش سوزی ها استفاده از فوم های مخصوص است, روشی که ژاپن و کره جنوبی برای کمک پیشنهاد کردند ولی چین آن را رد کرد. گرچه هنوز اطلاعات در رابطه با این حاثه کامل نیست و با اطمینان کامل نمی توان گفت که چین در این مورد کم کاری کرده است یا خیر, اما به نظر می رسد که این امکان وجود داشت که عملیات نجات با کیفیت بهتری انجام شود.»

 

جعبه سیاه کشتی چیست و آیا می تواند به درک بهتر ما از حادثه کمک کند؟ «ثبت کننده داده های دریایی (Voyage data recorder یا VDR) که جعبه سیاه کشتی نیز نامیده می شود یک سامانه ی ثبت اطلاعات است که وجود آن در تمامی شناورها جهت انطباق با قوانین سازمان بین المللی دریانوردی, به خصوص کنوانسیون بین المللی ایمنی جان اشخاص در دریا الزامی است. این سامانه داده های گوناگون به دست آمده از حس گرهای نصب شده روی شناور را جمع آوری کرده و آنها را به صورت کد های دیجیتالی ذخیره می کند. در صورت بروز حادثه می توان از اطلاعات این دستگاه به چگونگی وقوع آن پی برد. البته باید دقت داشت که معمولا در زمان جدا کردن و انتقال آن نیز باید تمهیداتی اندیشیده شود چرا که حمل نامناسب و آسیب به دستگاه ممکن است سبب از دست رفتن اطلاعات آن شود.

از آنجایی که آخرین اطلاعات مربوط به مسیر حرکت, جهت گیری کشتی و داده های قطب نما, داده های راداری, صدای ضبط شده از اتاق فرمان, ارتباطات رادیویی کشتی, هشدارهای فعال شده ی کشتی, داده های مربوط به بدنه, سکان, موتور و پیشران در ثبت کننده داده های دریایی ثبت می شوند, رمزگشایی اطلاعات آن می تواند بسیار کمک کننده باشد.

کشورهای سازنده جعبه سیاه که معمولا کشورهای صنعتی و پیشرفته هستند, قادرند از اطلاعات آن رمزگشایی کنند. کشورهای غیرسازنده که دارای قدرت و دانش فن آوری اطلاعات پیشرفته هستند نیز قادرند کدهای این دستگاه را بگشایند.»

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here