حسام محمدی

سفر ژان ایو لودریان وزیر خارجه فرانسه به تهران یک سفر معمولی نبود. این سفر مقدماتی داشت که در لابه لای خبرهای بین المللی مکتوم مانده بود. اما هدف نگارنده این نیست که به مقدمات سفر گذشته بپردازد بلکه قصد بر اینست که به خروجی و نتایج این سفر اشاره ای گردد.

توسعه مناسبات ایران و فرانسه از دیرباز خواست مقامات دو کشور بود اما با وجود نقاط اشتراکی که می شد روی آن سنگ بنای یک همکاری دوجانبه ایجاد کرد اما سیاست های موشکی و منطقه ای ما منجر به این شد که دیگر همان همکاری های سابق در زمینه برجام را نتوانیم در حد ماکزیمم حفظ نماییم.

با این همه به نظر می رسد سفر لودریان سه جنبه کلی دارد که باید مورد توجه قرار بگیرد: 1-روابط ایران و فرانسه – اعم از سیاسی ،‌تجاری ،‌فرهنگی و اقتصادی 2-مشکلات منطقه ای 3-بحث موشکی. بر این اساس, حضور وزیر امورخارجه فرانسه را باید در چارچوب فرستاده یکی از اعضای اصلی ۱+۵ به حساب آورد که در جستجوی مسیری تازه برای هموارتر کردن روابط دوجانبه است و طبعا فرانسوی ها به دنبال منافع درازمدتی هستند که برای آن آماده سازی کرده اند.

واقعیت این است که به‌رغم همه رفت و آمدها هنوز سطح مناسبات دو کشور به جایگاه قبلی نرسیده است. زیرا با وجود اینکه فرانسه سعی می‌کند شریک اول تجاری ایران در اروپا باشد اما تعارض منافع و اختلاف دیدگاه های دو کشور بیش از اندازه است.

درست است که در زمینه فرهنگی, رفت و آمد و تبادلات فرهنگی صورت گرفته و همزمان با این سفرها قرار شد که نمایشگاه آثار موزه لوور در تهران بازگشایی گردد اما ذکر این نکته خالی از لطف نیست که مناسبات و مراودات سیاسی مهمتر از روابط فرهنگی و تجاری است. در آستانه سفر ماه گذشته لودریان ماکرون با روحانی تماس گفتگوی تلفنی انجام داد.

متن این گفتگو به طور کامل منتشر نشده اما قسمت هایی از آن در بیانیه کاخ الیزه دیده می شود. در این بیانیه آمده است که :« ‌در جریان این گفتگوی تلفنی رئیس جمهور فرانسه از روحانی بشدت خواستار شد كه فشارهای لازم را بر رژیم سوریه برای پایان دادن به حملات كوركورانه بر علیه مردم تحت محاصره در غوطة شرقی, امكان دسترسی كمكهای انسان دوستانه و تخلیة افراد در وضعیت پزشكی بحرانی وارد آورد.»

این اقدام کاخ الیزه برای پشتیبانی از وزیر خارجه دولت متبوعش در مذاکرات سیاسی در تهران صورت گرفته و طبعا از ظرافت دیپلماتیکی فرانسوی ها بهره برده اند. حتی در قسمتی دیگر از بیانیه کاخ الیزه آمده است : «‌رئیس جمهور فرانسه پایبندی فرانسه به توافق وین مصوب 14 ژوئیه 2015 دربارة موضوع اتمی و اجراء دقیق آن را به رئیس جمهور روحانی تاكید مجدد كرد.

او خواسته های فرانسه دربارة موضوعاتی كه خارج از چارچوب این توافق است را یادآوری كرد اما از ایران پاسخهای روشنی را خواستار شد بطور خاص در رابطه با نگرانیهای در ارتباط با برنامة بالستیكی ایران و موضوعات امنیت منطقه و بطور خاص لبنان. »

این موضوعات نشانه های آشکاری از فشار فرانسوی ها بر روی ایران است و طبعا فرانسه نمی خواهد ترامپ را در فاز خروج از برجام همراهی کند اما اگر ایران به مطالبات سیاسی فرانسه و نگرانی های آشکار اروپایی ها پاسخ روشنی ندهد تهدید بازگشت تحریم ها همانطور که لودریان در طول سفرش اعلام کرد ،‌ روی میز می آید.

هنوز زود است که بخواهیم به جزییات دیدارها برسیم و سناریوهای پیش رو را ارزیابی کنیم اما یک چیز روشن است :‌ایران زیر فشار است و اروپایی ها راهبرد برجام ۲ را پیش کشیده اند.

برجام ۲ می تواند در امر منطقه ای یا موشکی باشد و این به ایران برمی گردد که بخواهد بازی را از کجا آغاز کند. بهر حال حاصل برجام هسته ای برایمان هیچ بود و سفره ها همچنان خالی و خزانه هم خیلی پر نشده است. برجام ۲ نیاز به یک کر هماهنگ داخلی دارد. اما دلواپسان و اصولگرایان دوآتشه به دولت و ظریف تاخته اند که چرا آقای ظریف در کنفرانس امنیتی مونیخ مخفیانه با جان کری و ارنست مونیز ملاقات داشت؟‌ آنها نگرانی جدی دارند که برجام ۲ به صورت غیر رسمی آغاز شده باشد و ظریف با مذاکراتش با مقامات سابق آمریکا بدنبال یک راه خروج از فشارهای آمریکاست.

برجام ۲ تهدیدات و عواقب خاص خودش را دارد و در این بحران منطقه ای و روابط سرد و تنش آمیزمان با عربستان و امارات نیز نمی توان دستاورد کلانی را از آن محاسبه کرد. بحران سوریه و تداوم رویکردهای خصمانه در منطقه بازی را برای جمهوری اسلامی سخت تر کرده است. با این همه شاید دولت روحانی و مجموعه نظام مجددا به همان سیاق «نرمش قهرمانانه»‌ در این پرونده مشخص مجددا مسیری را آزمایش کنند که البته نتایج آن روشن نیست.

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here