حسین صفوی

کمیسیون مشترک برجام در وین بالاخره به درخواست ایران تشکیل شد. همه طرفهای قرارداد برجام حضور داشتند به غیر از آمریکا . حالا دیگر سخن از ۱+۴ است. هیأت ایرانی را عباس عراقچی نمایندگی می کرد که خودش در طول مذاکرات فشرده برای عقد قرارداد برجام در تمام جزییات حاضر و ناظر بود. اما خروجی وین چه شد؟‌ آیا جمهوری اسلامی توانست عملا پس از این نشست هم تاییدیه یا تضمینی برای تداوم فروش نفت و برگشت پول های ناشی از فروش آن به بانکهای کشور پس از تحریمهای آینده آمریکا بدست بیاورد؟

قبل از هر چیز به تک تک طرفهای قرارداد نگاهی می اندازیم. چین و روسیه در حال حاضر مواضع مشخص و سختی در برابر آمریکا گرفته اند و خواهان تداوم برجام و ابقای این قرارداد شده اند و نمی خواهند ریسک ناشی از بهم خوردن آنرا بیش از این بپذیرند. استدلال هر دوی آنها بر امنیت و صلح جهانی استوار است. ضمن اینکه چین هم اکنون مشغول مرتفع کردن موانع بازرگانی با آمریکا برای زدودن تعرفه های گمرکی است . فراموش نکردیم که چند ماه قبل ترامپ کلید یک جنگ اقتصادی را با چین زد اما چین هم متقابلا دست به تلافی زده و نهایت امر منجر به توافق بین دو کشور بر سر تعرفه ها شد. حالا نیز می توان گفت چین برای یک جنگ اقتصادی دیگر با آمریکا نه اشتیاقی دارد و نه می خواهد خود را وارد یک بازی پر سر و صدا بکند. بهمین خاطر تا کنون مواضعش دلالت بر ایستادن روی برجام در طرف ایران دارد اما اگر سمبه پرزور تر بشود و چنانچه آمریکا شرکتهای تجاری و بازرگانی و کشتیرانی چینی را به خاطر ایران هدف تحریمهای ثانویه قرار دهد، نباید خیلی انتظار ایستادگی از چین را داشته باشیم. کما اینکه چین در دوران ریاست جمهوری احمدی نژاد به تمام قطعنامه های شورای امنیت برای محکوم کردن ایران رأی مثبت داده بود.

روس ها هم به تازگی ساز دیگری در سوریه می زنند. علنا خواهان خروج تمام نیروهای ایرانی از سوریه شدند و این امر نشان داده که آنها خواهان پایان دادن به تخاصم با آمریکا در منطقه هستند. ضمن اینکه آغاز بازی های جام جهانی در روسیه در راه است و سود میلیاردی حاصل از توریسم و حضور پرشمار شهروندان کشورها و مقامات در روسیه امری است که می تواند دست روسیه برای ایستادن جلوی آمریکا را تا حدی بسته نگاه دارد. نکته دیگر اینجاست که روس ها اگر چه که به برجام بدون آمریکا هم چشم دوخته اند اما منافع آنها در منطقه و همچنین تداوم بحران اوکراین و ادامه تحریمهای آمریکا چیزی نیست که آنها به سادگی بخواهند روی آن مانور کنند. روس ها تا به حال نشان داده اند که در شرایط سخت و زیر فشار بین المللی تا حد مشخصی در کنار جمهوری اسلامی قرار می گیرند و اگر اجماعی حاصل گردد و میز برجام بهم بخورد و روس ها نتوانند تضمینی بدهند عملا باید شاهد کنار کشیدن روسیه هم باشیم.

اروپایی ها در این بازی بیشترین و سخت ترین نقش را دارند. در اجلاس وین هم که میزبان بودند با اینحال نتوانستند تضمین عینی و ملموسی را اعلام کنند . تا کنون صحبت بر سر یک بسته مشوق است. این بسته مشوق چیست؟‌ اقتصادی‌ ؟‌سیاسی؟امنیتی؟‌یا ترکیبی از اینها. هنوز معلوم نیست و طبق اظهارات یکی از مقامات اروپایی بسته مشوق تا هفته آینده تقدیم جمهوری اسلامی خواهد شد.

طبعا بسته مشوق اروپایی ها عاملی و امتیازی است که برای متقاعد کردن جمهوری اسلامی برای باقی ماندن در برجام ارائه می شود. اما با این همه نباید فراموش کنیم که ماکرون چند روز پیش علنا اظهار داشت که نمی تواند به شرکتهای فرانسوی بگوید که از تجارت با آمریکا دست بکشند!‌ به بیان دیگر ماکرون تصریح می کند که دولت متبوعش توان مقابله با شرکتها و غول های نفتی و بین المللی را ندارد چون آنها مستقلا تصمیم می گیرند و سهامداران کلانی در آمریکا دارند.

بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی چند روز پیش گفت : اروپا باید به ما این تضمین را بدهد که محدودیت ها و تحریم های جدید, تهدیدی را برای اقتصاد ایران ایجاد نخواهد کرد. اروپایی ها باید راهکارها و یا مجموعه قوانینی را تصویب کنند که عملی باشد و در حقیقت, بتواند تحریم ها را بردارد و تا حد امکان, خسارت های ناشی از محدودیت هایی را که بواسطه تحریم های آمریکا بوجود خواهند آمد, به حداقل برساند.

اینکه اروپایی ها تا کجا بتوانند این خواسته ها را تضمین کنند آنچیزی بود که از جلسه وین انتظار داشتیم اما متاسفانه نهایت این جلسه هم به یک بیانیه ختم شد و اینکه همه راضی بودند!‌ اما هیچ راه کار عملی و هیچ تضمین عینی داده نشد و مجددا جمهوری اسلامی را به دریافت همان بسته اروپایی محول کردند. حال باید دید نتیجه این بسته چیست؟‌ اروپایی ها چه امتیازاتی می  دهند و آیا در برابر آن خواسته هایی را روی میز کشورمان می گذارند؟

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here