حسام محمدی

حسن روحانی رئیس جمهور کشورمان در سفر خود به سوئیس و اتریش, با رئیس جمهور سوئیس و رئیس جمهور و صدراعظم اتریش دیدار کرده و در نشست مشترک اعضای اتاق بازرگانی ایران با اتاق‌های بازرگانی سوئیس و اتریش نیز حضور یافته و سخنرانی کرد.در جریان این سفر سه سند همکاری مشترک با سوئیس و چهار سند همکاری مشترک با اتریش به امضای طرفین رسید.

اما هدف اصلی این سفر چه بود؟ آنچه که تحلیلگران سیاسی از آن سخن گفتند شکستن یخ رابطه سرد با اروپا و نجات برجام بوده است.

سفر در سطح ریاست‌جمهوری دستاورد زیادی برای دیپلماسی ایران محسوب می‌شود و به همین دلیل است كه موضوع دستگیری دیپلمات ایرانی و چند نفر دیگر در همدستی با ایشان به اتهام اقدامات تروریستی علیه تجمع سازمان مجاهدین در پاریس عملا از جانب اروپایی ها در همگامی با امریكا برای اثر گذاشتن روی این اقدام صورت می‌گیرد. استقبال دو كشور اروپایی از رییس‌جمهور در اوج فشارهای امریكا به اروپا علیه ایران, می‌تواند نشان دهد كه اختلافی جدی در نوع نگاه و تعامل اروپا و امریكا بر سر ایران و برجام وجود دارد. این سفر از این نظر كه در آستانه تحریم‌های اعلامی امریكا علیه ایران صورت می‌پذیرد از نظر سمبلیك اهمیت داشت و نشان داد كه اروپا به طور كل بنا ندارد در برابر سیاست‌های یك‌سویه شخص ترامپ كرنش داشته باشد. البته انتظارات زیادی هم از سفر نبایستی داشت.

حسن روحانی عصر چهارشنبه نیز در دیدار یوکیانو آمانو مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین, با تاکید بر اینکه وظیفه اصلی آژانس دفاع از حقوق ملتها در بهره مندی از فناوری صلح آمیز هسته ای است, گفت: «برجام موفقیتی بزرگ برای دیپلماسی و آژانس بین المللی انرژی اتمی بود و ادامه این موفقیت فقط در گرو توازن تعهدات همه طرفین است.منطقی نیست در معاهده ای یک طرف به تمام تعهداتش عمل کند و طرف دیگر تعهداتش را زیر پا بگذارد. اگر به حقوق ملت خود در برجام نرسیم, در هر شرایطی تصمیم جدیدی خواهیم گرفت.فعالیتهای هسته ای ایران همواره صلح آمیز بوده و هست, اما این تهران است که درباره سطح همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی تصمیم می گیرد و مسئولیت تغییر وضعیت و سطح همکاری ایران با آژانس بر عهده کسانی خواهد بود که وضعیت جدید را بوجود آورده اند.»

این فراز از صحبتهای روحانی با آمانو بسیار مهم بود. چرا که طرف دیگر برجام به خوبی درمی یابد که تحمل ایران حدی دارد.نفس این اظهارات و مقصر جلوه دادن اروپایی ها برای برهم خوردن پیشاپیش برجام نیز کارکردهای روانی و عملی خواهد داشت. هر چند که به دیپلماسی آن هم با الگوهای کهنه نبایستی اعتنایی کرد اما ناگفته نماند که تیم ایرانی این بار در این ملاقات ها کمی ذوق زده هم شده بود. این ذوق زدگی نشان می دهد که گویا حفظ برجام به اندازه نفس این سفر مهم بوده و این سفر در این زمانبندی نیاز مبرم روحانی بوده است.

محمد جواد ظریف طی پیامی در توئیتر جمله ای نوشت که قابل تامل بود:« با رئیس جمهور روحانی به وین بازگشتیم و 160 سال رابطه دیپلماتیک با این کشور را جشن گرفتیم. مذاکرات مثمر ثمری با میزبانان اتریشی که ریاست دوره ای اتحادیه اروپا را در اختیار خواهند گرفت- و همچنین جامعه تجاری این کشور داشتیم. پایبندی به برنامه جامع اقدام مشترک آشکارا قابل مشاهده است. ضروری است که این اراده به عمل ترجمه شود.»

اینکه اراده کی به عمل تبدیل می شود را البته اروپایی ها باید پاسخ بدهند اما آقای ظریف گویا فراموش کرده که سفر روحانی به اتریش برای جشن سالگرد روابط ۱۶۰ساله نبوده و نیست. همین ذوق زدگی باعث می شود که از کشور مثل اتریش که نقش پررنگی هم در برجام به غیر از میزبانی مذاکرات آن نداشت، توقعات بیجا ایجاد کنیم. این توقعات باعث انتظاراتی بی موقع خواهد بود که بعدا دست و پای همین آقای ظریف را خواهد گرفت.

نکته دیگر واکنش برخی مقامات کشورمان بود که در این رابطه هر یک به گونه ای زبان تهدید را بالاتر برده اند. از جمله سید عباس عراقچی, معاون سیاسی وزیر امور خارجه در دومین همایش همکاری‌های بین‌المللی اقتصادی ایران و اروپا در بروکسل در مصاحبه‌ای با خبرگزاری اسپوتنیک  تصریح کرد: «اگر بنا باشد کشور‌های اروپایی بخواهند بازی قبلی خود را ادامه دهند و این بار بگویند که به بهانه تحریم‌های امریکا, شرکت‌ها و بانک‌هایمان با ایران تعامل نخواهد کرد, و می‌ترسند تعامل کنند این عملاً از سوی ایرانی‌ها به عنوان یک بازی تلقی می‌شود. یعنی اروپایی‌ها می‌گویند که ما در برجام باقی خواهیم ماند, اما شرکت‌ها و بانک‌های ما نمی‌توانند با ایران تعامل کنند. این در واقع نشانه این است که اروپایی‌ها با امریکایی‌ها دست‌شان در یک کاسه است و بدین ترتیب امریکا نقش «پلیس بد» و اروپا نقش «پلیس خوب» را ایفا می‌کنند.»

گویا زبان تهدید اینبار برای خروج از برجام و همچنین بستن تنگه هرمز و یا حتی آغاز مجدد فعالیت های هسته ای از سوی کشورمان به یک خط رایج توسط مقامات سیاسی کشورمان در این سفر پرمشغله تبدیل شده بود. حالا باید دید که واقعا نتایج این سفر به کجا می انجامد. آیا سفرهای روحانی دستاوردی هم دارند؟ آیا سیاست خارجی ما توانسته که اروپایی ها را قانع کند که بتوانند برای بقای برجام با آمریکا مقابله کنند؟

پاسخ به این سوالات را می توان تا هفته های آینده دریافت و سمت و سوی جنگ تجاری آمریکا و اروپا که اخیرا بالا گرفته همه چیز را تعیین تکلیف خواهد کرد.

روی این مطلب کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here